Chắc bạn vừa gõ "affiliate là gì" trên Google xong, đúng không?
Và trong đầu bạn giờ có hai cái giọng đang cãi nhau. Một giọng nói: nghe ham thiệt, không cần bỏ vốn, tối về làm thêm được. Giọng kia cãi lại liền: thôi thôi, lỡ lừa đảo thì sao, lỡ bị dụ đóng tiền thì sao, trên mạng đầy vụ rồi kìa.
Mình là Thịnh. Hồi mới nghe tới affiliate, trong đầu mình cũng y chang hai cái giọng đó luôn.
Mình đi lên từ một nhân viên cắt tỉa lông thú cưng, giờ sống được bằng affiliate ngách thú cưng trên TikTok. Nghe thì gọn vậy thôi, chứ đường đi không có gọn chút nào.
Cho nên bài này mình làm đúng hai chuyện. Một, giải thích affiliate là gì bằng lời thường, ai chưa biết gì đọc cũng hiểu. Hai, kể thật chuyện mình đi làm nghề này. Cái được kể được, cái dở kể dở, không tô hồng gì hết.
À, nói trước cái này nè. Đơn đầu tiên của mình hoa hồng được có 10 ngàn à. Vậy mà mình vui tới mức dẫn bạn đi ăn gần trăm ngàn. Tại sao kỳ vậy? Bạn đọc xuống dưới sẽ hiểu.
Affiliate là gì? Nói kiểu dễ hiểu nhất
Affiliate, tiếng Việt gọi là tiếp thị liên kết. Nghe cái tên thì thấy ghê gớm vậy thôi, chứ bản chất nó gọn lắm: mình giới thiệu sản phẩm của người khác, ai mua qua link của mình thì mình nhận hoa hồng. Hết. Mình không nhập hàng, không ôm kho, không đóng gói, không ship, cũng không phải xử lý đổi trả luôn.
À, "tiếp thị liên kết" với "affiliate marketing" là một thứ thôi nha. Hai cái tên, một cái nghề, bạn đừng hoang mang.
Mình lấy ví dụ đời thường nè. Bạn ăn quán nào ngon, bạn chỉ người quen tới ăn. Quán đông khách, chủ quán quý bạn, cảm ơn bạn. Ngoài đời thì cảm ơn miệng. Còn trên mạng, người ta cảm ơn bằng tiền, qua một cái link.
Cái link đó là gì? Bạn cứ hiểu nó như tấm vé có ghi tên mình. Người ta bấm vô link của mình rồi đặt mua, hệ thống nhìn cái link là biết liền: à, đơn này do người này giới thiệu nè. Rồi nó trả hoa hồng đúng người, không sợ lộn qua ai khác.
Vậy chứ mình làm gì trong đó? Đúng một việc: giới thiệu. Mình không cầm hàng, không cầm tiền của khách. Khách đặt là đặt thẳng với bên bán, bên bán lo giao hàng, lo hết mấy khâu còn lại. Mình đứng giữa, làm người chỉ đường thôi. Đó.
Nắm được cái lõi đó rồi thì tới câu bạn đang thắc mắc nè: tiền hoa hồng ở đâu ra, khách có bị mua đắt hơn không?
Hoa hồng ai trả? Khách có bị mua đắt không?
Mình giới thiệu, người ta mua, mình có tiền. Vậy tiền ở đâu ra mà trả cho mình?
Tiền từ túi nhà cung cấp, không phải từ túi khách.
Tại sao? Tại vì mình mang khách tới cho họ. Nhà cung cấp bán được hàng là có tiền lời. Họ trích một phần trong tiền lời đó ra, coi như lời cảm ơn cho người đưa khách tới. Cái phần trích ra đó gọi là hoa hồng. Vậy thôi.
Còn khách thì sao? Khách mua đúng giá niêm yết luôn. Mua qua link của mình hay tự vô sàn mua, giá y chang nhau. Không bị đội giá, không ai mất thêm đồng nào hết.
Hồi mới làm, mình cũng ngại chứ. Kiểu giới thiệu đồ cho người ta mua rồi mình ăn tiền, nghe cứ sao sao. Nhưng bạn nghĩ lại nè: người mua được cái vừa rẻ vừa tốt, họ vui. Bên bán bán được hàng, họ vui. Mình được cảm ơn một ít, mình vui. Bán hàng thật ra là mình đang giúp đỡ người khác tìm được một sản phẩm vừa rẻ vừa tốt. Có ai thiệt đâu mà ngại. Đúng không?
Rồi. Vậy affiliate khác gì với ôm hàng về bán? Mình so cho bạn coi.
So với ôm hàng về bán thì sao?
Hồi mới tìm hiểu kiếm tiền online, mình cũng rối đúng chỗ này lắm. Đại khái nó có ba cách.
Cách thứ nhất là tự nhập hàng về bán. Cái này lời cao nhất, tại vì hàng của mình, giá mình quyết. Nhưng đổi lại thì ôm đủ thứ: ôm vốn nè, hàng tồn nè, đóng gói nè, ship nè, khách đổi trả nè... các kiểu. Hàng bán chạy thì vui. Hàng nằm kho thì tiền của mình nằm kho theo.
Cái này mình không nói lý thuyết đâu. Mình từng mở cửa hàng thú y rồi. Doanh thu đọc lên nghe oách lắm. Mà trừ tiền mặt bằng, trừ tiền hàng, trừ lương nhân viên xong, phần còn lại nó mỏng dính à. Cho nên nếu bạn đang tính gom hết tiền dành dụm để nhập một lô hàng, bạn nhớ giùm mình cái cảnh đó trước đã.
Cách thứ hai là dropshipping. Nghe tây tây vậy chứ hiểu đơn giản là mình bán hàng của người khác, không ôm kho, có đơn thì bên kho họ ship. Đỡ khoản vốn. Nhưng đơn vẫn đứng tên mình, khách có gì vẫn tìm mình. Hàng trễ, hàng lỗi, khách trách ai? Trách mình chứ ai.
Cách thứ ba là affiliate. Cái này nhẹ nhất. Mình chỉ làm đúng một việc là giới thiệu, không nhập hàng, không ôm kho, không đóng gói, không ship, không đổi trả.
Nhưng nói thật luôn, nhẹ nhất không có nghĩa là ngon ăn nhất. Tại sao? Tại vì đổi lại cái nhẹ đó, mình có ít quyền nhất. Giá bao nhiêu, khuyến mãi lúc nào, còn hàng hay hết hàng, nhà cung cấp quyết hết. Mình chỉ là người giới thiệu thôi mà.
Cho nên nếu bạn đuối vốn, sợ ôm hàng, affiliate là cái cửa vào nhẹ nhất trong ba cửa. Nhưng nhẹ vốn chứ không nhẹ công. Công sức vẫn phải bỏ đủ, như học một cái nghề vậy đó.
Affiliate có lừa đảo không?
Câu này chắc là câu bạn sợ nhất. Mình hiểu. Hồi mình mới làm, người xung quanh mình cũng nghi dữ lắm.
Mình nói thẳng nè. Bản thân affiliate là một cách bán hàng đàng hoàng. Sàn lớn nào cũng có chương trình chính thức hết. Mình đăng ký, mình lấy link, mình giới thiệu, có đơn thì sàn trả hoa hồng. Không ai bị thiệt hết.
Vậy chứ tại sao nghe tới affiliate là người ta nghi? Tại vì có người làm bậy. Họ thổi phồng công dụng sản phẩm, quay video giả trân, rồi hứa kiểu làm một tháng là giàu để dụ người mới đóng tiền. Cái nghề không có lỗi. Người làm bậy mới có lỗi. Mà người mới thì đâu phân biệt được, thành ra sợ luôn cả nghề.
Cho nên mình dặn bạn mấy dấu hiệu này, gặp là cứ chậm lại:
- Giục bạn nạp một khoản lớn từ sớm.
- Ép bạn chạy quảng cáo cho "bung doanh số" trong khi bạn chưa biết cái gì hết.
- Bày mẹo làm giàu nhanh các kiểu.
- Nói sướng tai quá mức, xong giục bạn xuống tiền gấp.
Cái cuối là dễ dính nhất đó. Nghề thật không ai bắt bạn xuống tiền gấp hết. Nghề thật cho bạn thời gian tìm hiểu, làm thử, thấy hợp rồi mới đi tiếp.
Với lại nghề này cần thời gian mới ra quả. Mình mất mấy tháng đầu không ra nổi một đơn, kể kỹ ở phần dưới. Chưa có đơn không phải vì bạn kém, mà tại tay nghề chưa tới. Nên ai hứa tháng sau bạn giàu, bạn biết phải làm gì rồi đó.
Còn mình thì mình chọn đi đường chính thống, không luồn lách. Chính thống thì mình sống dai sống bền. Chậm mà chắc. Nên nếu bạn hỏi affiliate có lừa đảo không, mình trả lời vầy: nghề thì thật, người rủ bạn vào thì phải lựa.
Vậy chứ tiền nong thì sao? Có sống được không? Mình nói thật ở phần dưới.
Thu nhập affiliate: mình nói thật
Rồi, tới phần bạn chờ nãy giờ nè. Tiền.
Mình kể cái xấu trước. Hồi trước mình làm ở cửa hàng thú cưng, cắt tỉa lông. Làm quần quật một ngày 10 tiếng, gần như không thấy ánh mặt trời luôn. Chó cắn, mèo cào, đủ hết. Lương thì quanh quẩn 10 triệu. Cho nên lúc nghe chị Ly, người hướng dẫn mình, nói về affiliate trên TikTok, mình ham lắm.
Mà ham là một chuyện. Làm được hay không là chuyện khác.
Tháng đầu mình loay hoay chọn ngách. Nhảy từ thời trang, qua gia dụng, qua nhà bếp, các kiểu. Mình làm loay hoay, mình làm đi làm lại, mình quay quay quay. Và không ra kết quả. Ba tháng đầu mình không ra nổi một đơn. Mình nản và mình bỏ cuộc. Nói thật luôn, không giấu bạn làm gì. Nghỉ một thời gian rồi mình mới quay lại làm tiếp.
Và cái đơn đầu tiên của mình là cái loa chống liếm, đồ cho thú cưng. Hoa hồng được có 10.000 gì đó à. Mà cái đơn đầu tiên nó vui lắm. Vui tới mức mình dẫn bạn đi ăn hết gần trăm ngàn. Tính ra lỗ. Đúng không? Nhưng từ cái đơn 10 ngàn đó, mình biết chắc một điều: cái nghề này có thật, làm được thật.
Sau này mình còn bị sập kênh nữa. Kênh bị khoá giỏ hàng vì đăng trùng video, coi như chặn mất con đường kiếm cơm. Suy sụp chứ. Nhưng vì lúc đó mình đã có kỹ năng rồi, nên xây kênh mới nhanh hơn nhiều. Kênh mất thì xây lại được, cái tay nghề nó nằm trong đầu mình rồi.
Người xung quanh hồi đó cũng có người nghi ngờ mình chứ. Kiểu cứ đứng nói nói nói, một đơn kiếm được có 1-2 ngàn. Kệ. Mình vẫn cứ âm thầm làm. Tại vì với mình, affiliate nó không phải là trend. Nó là một cái nghề, giống nghề cắt tóc vậy đó, phải rèn tay nghề. Còn chưa có công thức thì vẫn là mò mẫm, vẫn là ăn may thôi.
"Hôm nay tôi có đơn, ngày mai tôi không có đơn, tôi cầu trời khấn Phật cho ngày mốt tôi có đơn. Thì cái đó vẫn chưa phải là nghề."
Còn hiện tại thì sao? Mình sống được bằng nghề này. Quay ở đâu cũng được, đi du lịch vẫn ra đơn, có cho tiền được bố mẹ. Nhưng mình sẽ không nói con số. Tại vì kết quả tuỳ mỗi người, mình kiếm được nhiêu đó không có nghĩa bạn cũng y vậy. Mình mất nguyên 3 tháng mới có cái đơn 10 ngàn đầu tiên thôi. Và nhớ giùm mình: kết quả đo bằng đơn, chứ không đo bằng view. View nó đâu có ra tiền.
Cho nên bạn vào nghề thì chuẩn bị tinh thần học nghề. Đừng chuẩn bị tinh thần trúng số.
Người mới nên bán cái gì?
Câu này mình bị hỏi nhiều nhất luôn. Câu trả lời lúc nào cũng vậy: đừng hỏi ngách nào hot. Hỏi mình rành cái gì.
Nguyên tắc của mình đơn giản lắm: mình xài cái gì thì mình bán cái đó.
Bạn nghe thử ví dụ này nè. Một người nội trợ đứng bếp mỗi ngày, họ biết cái rổ nào vo gạo tiện, cái nào xài một tháng là gãy quai. Một beauty blogger nổi tiếng cỡ nào cũng không nói về cái rổ hay bằng người nội trợ đó được. Tại vì người ta xài thật mỗi ngày. Trải nghiệm nó sẽ tạo ra kiến thức. Cái đó đã là kiến thức chuyên môn rồi, bạn không cần đi học ở đâu hết.
Còn bằng chứng ngược? Chính là mình, cái đoạn nhảy ngách mình kể ở trên đó. Thời trang, gia dụng, nhà bếp, ngách nào mình cũng đâu có rành, thành ra ba tháng trắng tay. Sau này về đúng ngách thú cưng thì mới chạy. Tại vì mình rành nó thật. Mình biết con chó nào hay rụng lông, biết loại hạt nào mèo kén ăn. Không phải vì ngách đó hot. Nó có bao giờ hot đâu.
Trong nghề người ta gọi kiểu làm này là KOC, nghe chữ thì lạ chứ hiểu đơn giản là người tiêu dùng xài thật rồi review lại thôi. Mà xài thật thì nói mới thật. Người xem họ cảm được liền.
Rồi sẽ có bạn nói: mà em ngại lên hình lắm. Mình nói thật, mình là người hướng nội, gương mặt mình rất là bình thường và rất là đại trà. Mà mình vẫn làm được. Mình không phải diễn viên, mình như thế nào thì mình cứ lên video như vậy. Ngại không giúp được cái gì hết. Ngại nó chỉ làm cho mình mất nhiều cơ hội đi thôi.
Cho nên thay vì ngồi lướt xem ngách nào đang hot, bạn thử hỏi ngược lại: mình xài cái gì mỗi ngày, mình nói về cái gì cả buổi không chán? Đáp án nằm ngay ở đó.
Cách bắt đầu affiliate: 4 bước
Giờ mình chỉ bạn cách bắt đầu, đúng 4 bước thôi. Không cần vốn nhập hàng, làm được liền.
Bước 1: Chọn ngách gần cuộc sống của bạn. Tối nay lấy tờ giấy ra, liệt kê hết mấy thứ bạn quen, bạn xài mỗi ngày, mấy thứ mà kêu bạn nói cả buổi cũng không chán. Đồ bếp nè, đồ em bé nè, đồ thú cưng nè, mỹ phẩm bạn dùng thật nè. Trong tờ giấy đó có ngách của bạn rồi đó.
Bước 2: Đăng ký affiliate. Bạn lên sàn hay nền tảng nào có chương trình affiliate trong ngách của mình, đăng ký làm người giới thiệu, rồi lấy cái link có gắn mã riêng. Việc làm liền được: hôm nay cứ vô đăng ký một tài khoản trước đã, chưa cần quay gì hết.
Bước 3: Làm nội dung thật theo trải nghiệm của bạn. Không cần diễn, không cần đẹp, không cần máy xịn. Bạn xài món đồ sao thì kể vậy. Mà tại sao mình hay nói TikTok hợp người mới? Tại vì TikTok nó đem video của bạn tới người lạ đang lướt giải trí, họ chưa cần mua cũng thấy bạn. Khác Shopee, khách phải cần món đó mới vô tìm. Thành ra người mới chưa ai biết tới vẫn có cửa.
Bước 4: Gắn link, làm đều tay. Đừng trông một video đổi đời. Không có đâu. Tay nghề nó lên dần, y như học cắt tóc vậy đó, cắt vụng vài cái đầu rồi mới đẹp. Làm là làm cho tới cùng. Mình lên mạng không phải để nổi tiếng, mình lên mạng là kiếm thêm một cái nguồn thu nhập. Nhớ vậy là đỡ nản.
Đó. Bốn bước vậy thôi. Bạn bắt đầu tối nay bằng bước 1 được luôn, chỉ cần tờ giấy với cây bút.
Mấy câu người mới hay hỏi mình về affiliate
Làm affiliate có phải lộ mặt không?
Không bắt buộc. Bạn quay tay cầm sản phẩm, quay góc bàn, quay món đồ đang xài, đều được hết. Cái người ta cần không phải cái mặt, mà là cái thật. Mình hướng nội, mặt đại trà mà còn làm được đó thôi.
Làm affiliate cần vốn không?
Vốn nhập hàng thì không, tại vì mình có nhập hàng đâu. Cái bạn bỏ ra là cái điện thoại đang có sẵn với thời gian làm đều tay. Còn ai giục bạn nạp một khoản lớn từ sớm thì chậm lại, nhớ mấy dấu hiệu mình dặn ở trên nha.
Bao lâu thì ra đơn?
Câu này không ai hứa được hết. Ai hứa chắc thì bạn nên nghi ngờ người đó. Mình mất 3 tháng đầu không ra nổi một đơn. Cho nên chưa ra đơn mấy tháng đầu là chuyện bình thường, không phải vì bạn kém. Kết quả tuỳ mỗi người.
Làm affiliate có vi phạm gì không?
Bản thân cái nghề này đàng hoàng, chương trình là sàn mở ra chính thức. Chỉ dính phạt khi mình làm bậy thôi, kiểu đăng trùng lặp video, thổi phồng công dụng các kiểu. Vụ mình bị khoá giỏ hàng cũng là do đăng trùng video đó. Làm sạch từ đầu, đỡ mất công làm lại như mình.
Vài lời cuối, từ mình
Rồi. Tới đây chắc cái đầu bạn đỡ ồn hơn hồi mới gõ Google rồi. Đúng không?
Mình không hứa bạn kiếm được bao nhiêu. Tại vì cái đó tuỳ mỗi người, tuỳ ngách, tuỳ sức làm. Mình chỉ chắc một điều thôi: đây là một cái nghề. Mà đã là nghề thì học được, làm đều tay là lên tay.
Còn nếu bạn muốn nghe thêm chuyện làm nghề của mình, cả cái vấp, cả cái nản, cả cái làm lại, mình gom hết vô một cuốn ebook nhỏ rồi. Tặng bạn, không tốn đồng nào, đọc để đỡ phải mò như mình hồi đó.
Bài viết chia sẻ trải nghiệm cá nhân, không phải cam kết thu nhập. Kết quả tuỳ nỗ lực và hoàn cảnh mỗi người.